Het eigen risico is het bedrag dat je zelf betaalt aan zorgkosten voordat je zorgverzekering bijspringt. In 2026 is het verplicht eigen risico €385 per persoon per jaar. Hoe werkt het eigen risico, wat valt er wel en niet onder, en kun je het verlagen? Dit artikel geeft alle informatie over het eigen risico in 2026.
Wat is het eigen risico in 2026?
Het eigen risico is het bedrag aan zorgkosten dat je elk jaar zelf betaalt. De overheid stelt het verplichte (wettelijke) eigen risico jaarlijks vast. In 2026 is dat €385. Heb je zorgkosten tot €385? Dan betaal je die volledig zelf. Zijn je kosten hoger? Dan vergoedt je zorgverzekeraar het meerdere, mits het onder de gedekte zorg valt.
Het eigen risico loopt van 1 januari tot 31 december per kalenderjaar. Begin je het jaar met een ziekenhuisopname? Dan telt dat mee voor het eigen risico van dat jaar, ook al had je de voorgaande jaren weinig zorgkosten.
Wat valt onder het eigen risico?
Niet alle zorg valt onder het eigen risico. De basisverzekering dekt de zorg, maar het eigen risico geldt alleen voor specifieke categorieen:
Wel eigen risico:
- Ziekenhuisopname en behandeling door medisch specialist
- Geneesmiddelen op recept (afhankelijk van het preferentiebeleid van je verzekeraar)
- Fysiotherapie (na de eerste 20 behandelingen bij chronische aandoening)
- Ambulancevervoer
- Medische hulpmiddelen (bril is aparte aanvullende verzekering)
- Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) bij psycholoog of psychiater
Geen eigen risico:
- Bezoek aan de huisarts
- Verloskunde en kraamzorg
- Zorg voor kinderen tot 18 jaar
- Bevolkingsonderzoek (borstkanker, darmkanker, baarmoederhalskanker)
- Preventieve zorg en vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma
- Tandheelkunde voor kinderen tot 18 jaar
Vrijwillig eigen risico: lagere premie in ruil voor meer risico
Naast het verplichte eigen risico van €385 kun je kiezen voor een vrijwillig eigen risico. Je verhoogt daarmee het bedrag dat je zelf betaalt, maar krijgt korting op je maandelijkse premie.
| Vrijwillig eigen risico (extra) | Totaal eigen risico 2026 | Jaarkorting op premie (indicatie) |
|---|---|---|
| €0 | €385 | €0 |
| €100 | €485 | circa €60 – €90 |
| €200 | €585 | circa €100 – €160 |
| €300 | €685 | circa €140 – €220 |
| €400 | €785 | circa €180 – €280 |
| €500 | €885 | circa €215 – €330 |
Het vrijwillig eigen risico is alleen interessant als je weinig zorgkosten verwacht. Gebruik je elk jaar al het eigen risico volledig? Dan verdien je de premiekorting doorgaans niet terug met de hogere eigen bijdrage.
Eigen risico en chronische ziekte of beperking
Mensen met een chronische aandoening of beperking die structureel hoge zorgkosten hebben, kunnen in aanmerking komen voor een zorgtoeslag of compensatie. De overheid biedt:
- Zorgtoeslag: inkomensafhankelijke tegemoetkoming in de premiekosten (niet specifiek voor chronisch zieken)
- Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg): is per 2014 afgeschaft. Sommige gemeenten bieden via de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) nog compensatie
- Collectieve ziektekostenverzekering via gemeente: veel gemeenten bieden uitkeringsgerechtigden en mensen met een laag inkomen een collectieve polis met extra vergoedingen aan
Wanneer wordt het eigen risico afgeschreven?
Het eigen risico wordt niet maandelijks ingehouden op je premie. Je zorgverzekeraar verrekent het pas als je daadwerkelijk zorgkosten maakt. Zo werkt het:
- Je bezoekt een specialist of wordt opgenomen in het ziekenhuis
- Het ziekenhuis stuurt de declaratie naar je zorgverzekeraar
- De verzekeraar brengt het eigen risico (tot maximaal €385) in rekening bij jou
- Je ontvangt een factuur van de verzekeraar of het ziekenhuis
Heb je aan het eind van het jaar je eigen risico nog niet volledig opgebruikt? Dan vervalt het restant. Het eigen risico begint elk jaar opnieuw op 1 januari.
Kinderen en het eigen risico
Kinderen tot 18 jaar hebben geen eigen risico. Alle zorgkosten voor minderjarigen worden volledig vergoed door de basisverzekering, zonder eigen bijdrage. Ook voor de aanvullende verzekering van kinderen rekenen de meeste zorgverzekeraars geen premie aan.
Veelgestelde vragen over eigen risico 2026
Het verplicht eigen risico in 2026 is €385 per persoon per jaar. Dit geldt voor alle volwassenen (18 jaar en ouder) met een basisverzekering. Kinderen tot 18 jaar hebben geen eigen risico. Je kunt vrijwillig het eigen risico verhogen tot maximaal €885 (€385 verplicht + €500 vrijwillig) in ruil voor een lagere maandpremie.
Nee. Het bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. Huisartsenzorg is vrij toegankelijk en wordt volledig vergoed door de basisverzekering, ongeacht je eigen risico. Ook een doorverwijzing door de huisarts naar een specialist is zelf gratis, maar de behandeling door de specialist valt wel onder het eigen risico.
Het verplicht eigen risico (€385 in 2026) is wettelijk vastgesteld en geldt voor iedereen. Het vrijwillig eigen risico is een extra bedrag dat je zelf kiest bij het afsluiten of wijzigen van je zorgverzekering. In ruil voor een hoger vrijwillig eigen risico (tot €500 extra) krijg je korting op je jaarpremie. Wijzigen van het vrijwillig eigen risico kan jaarlijks tijdens de overstapperiode (november/december).
Zorgtoeslag is bedoeld om de maandpremie te compenseren, niet het eigen risico zelf. Je kunt zorgtoeslag aanvragen via de Belastingdienst als je inkomen onder de inkomensgrens valt (in 2026 circa €37.500 voor alleenstaanden). Sommige gemeenten bieden aanvullende bijdragen voor mensen met een laag inkomen die hoge zorgkosten hebben.
Neem contact op met je zorgverzekeraar. De meeste verzekeraars bieden betalingsregelingen aan voor het eigen risico. Je kunt het bedrag in termijnen betalen. Zorg dat je niet in betalingsproblemen raakt: bij twee maanden premieachterstand wordt je verzekering opgeschort en betaal je een bestuursrechtelijke premie aan het CAK dat anderhalf keer zo hoog is als de normale premie.
Bronnen: Rijksoverheid (eigen risico zorgverzekering 2026), Zorginstituut Nederland (basispakket en eigen risico), Nibud (zorgkosten en eigen risico tips), Belastingdienst.nl (zorgtoeslag inkomensgrens 2026).
Meer informatie: Rijksoverheid – Eigen risico zorgverzekering
Alle berekeningen op deze pagina zijn gebaseerd op officiële Nederlandse bronnen: Belastingdienst.nl, Rijksoverheid.nl, CBS.nl en Nibud.nl. Tarieven gelden voor 2026. Lees ons redactioneel beleid.