De studiekostenaftrek is per 1 januari 2022 volledig afgeschaft. Je kunt in 2026 geen studiekosten meer aftrekken van de inkomstenbelasting. Voor belastingjaren tot en met 2021 was de aftrek wel mogelijk, en je kunt dat alsnog aanvragen via een herzieningsverzoek tot 5 jaar na het belastingjaar.
Studiekosten Aftrek Berekenen: Belastingvoordeel
Veel mensen vragen zich af of ze hun studie- of cursuskosten nog kunnen aftrekken van de belasting. Het antwoord is helder: voor 2022 en later is de aftrek afgeschaft. Maar als je in 2021 of eerder hebt gestudeerd en de aftrek nog niet hebt benut, kun je dat misschien alsnog doen. Hier vind je alle informatie én een rekenmachine voor historische belastingjaren.
Vanaf belastingjaar 2022 is de aftrek van studiekosten (scholingsuitgaven) volledig vervallen. Er is geen vervangende regeling voor particulieren. De rekenmachine hieronder werkt alleen voor belastingjaar 2021 en eerder.
Historische rekenmachine: studiekosten aftrek t/m 2021
Heb je in 2021 of eerder studiekosten gemaakt die je nog niet hebt afgetrokken? Dan kun je via een herzieningsverzoek of aanvulling op de aangifte dit alsnog regelen. Gebruik de berekening hieronder als indicatie.
Hoe werkte de studiekostenaftrek vroeger?
Tot en met 2021 konden mensen die een opleiding volgden voor hun werk of loopbaan, de kosten daarvan aftrekken van de inkomstenbelasting. De officiële naam was “scholingsuitgaven”. Het ging om een vrij brede regeling: collegegeld, examengeld, studieboeken, software die je specifiek voor de opleiding nodig had.
Er was geen drempelbedrag. Je mocht de kosten volledig aftrekken als de opleiding gericht was op het verwerven of behouden van inkomen. Een cursus puur voor plezier telde niet mee.
Voor het belastingjaar 2021 bedroeg het maximale aftrekbedrag €15.000 per persoon. In de praktijk waren de meeste studenten al lang voor dat maximum.
Waarom is de aftrek afgeschaft?
Het kabinet besloot de regeling af te schaffen omdat de administratieve lasten hoog waren en de regeling moeilijk handhaafbaar was. In plaats daarvan kwamen er plannen voor een nieuw systeem van leerrechten via het UWV, maar dat is er tot 2026 nog steeds niet volledig van gekomen. De tussenperiode heeft veel werkenden en studenten in een ongunstige positie gebracht.
Alternatieven voor studiekostenaftrek in 2026
Nu de aftrek er niet meer is, zijn er nog andere manieren om scholingskosten fiscaal gunstig te regelen.
1. Werkgever betaalt de opleiding
Als je werkgever een opleiding voor je betaalt, hoef jij er geen belasting over te betalen. Dit is de meest directe route. Opleidingen die de werkgever vergoedt via de werkkostenregeling (WKR) zijn belastingvrij tot de vrije ruimte van de werkgever is bereikt. Praat met je HR-afdeling over de mogelijkheden.
In 2026 bedraagt de vrije ruimte in de WKR 1,92% van de fiscale loonsom tot €400.000, plus 1,18% daarboven. Opleiding en scholing vallen echter buiten de vrije ruimte als ze gericht zijn op het werk: die zijn altijd onbelast.
2. Scholingsverlof en STAP-budget (afgeschaft)
Het STAP-budget (tot €1.000 scholingssubsidie) is inmiddels ook beëindigd. Kijk op de website van UWV of er nieuwe subsidieregelingen zijn gekomen voor scholing en ontwikkeling.
3. Eigen investering zonder fiscaal voordeel
Als je de opleiding zelf betaalt en je werkgever vergoedt niets, is er in 2026 geen fiscaal voordeel meer. Je betaalt de cursus gewoon uit eigen zak. Dat is de realiteit van de huidige wetgeving. Sommige mensen proberen de kosten te verwerken als zakelijke aftrekpost (voor zzp’ers), maar dat is alleen mogelijk als de opleiding rechtstreeks verband houdt met de zakelijke activiteiten.
4. Zzp’ers: opleidingskosten als bedrijfskosten
Ben je zelfstandige? Dan kun je scholingskosten die direct verband houden met je onderneming wél aftrekken als bedrijfskosten van de winst uit onderneming. Dat geldt voor een cursus die je beter maakt in je vakgebied. Een algemene taalcursus is lastiger te verdedigen. Bewaar facturen en noteer het zakelijke doel.
Belastingtarieven 2021 (historisch) en 2026 (nu)
| Jaar | Schijf 1 | Schijf 2 |
|---|---|---|
| 2021 (historisch) | 37,10% (t/m €68.507) | 49,50% |
| 2026 (nu) | 35,75% (t/m €38.883) | 37,56% (€38.883–€78.426) / 49,50% |
Praktijkvoorbeelden
Voorbeeld 1: Masterstudent 2021 die aangifte heeft gemist
Luuk studeerde in 2021 voor zijn master en betaalde €2.314 collegegeld en €600 aan boeken. Totaal: €2.914. In 2021 had hij een inkomen van €22.000 (schijf 1: 37,10%). Mogelijke besparing: €2.914 × 37,10% = €1.081,09. Als Luuk de aftrek nog niet heeft gebruikt, kan hij een herzieningsverzoek indienen tot eind 2026.
Voorbeeld 2: Bijscholing voor werk in 2021
Sandra volgde in 2021 een post-hbo cursus voor €3.500 en kocht werkboeken voor €180. Totaal aftrekbaar: €3.680. Ze verdiende €48.000 en viel in schijf 2 (49,50%). Haar mogelijke besparing: €3.680 × 49,50% = €1.821,60. In 2026 zou ze dit voordeel volledig missen.
Voorbeeld 3: Vergelijking oud vs. nieuw
Pieter volgt een IT-cursus in 2026 voor €2.000. In 2021 had hij dit volledig kunnen aftrekken voor een besparing van circa €742 (in schijf 1). Nu in 2026 krijgt hij geen cent terug via de aangifte – tenzij zijn werkgever de kosten vergoedt of hij de opleiding als zzp-kosten kan wegschrijven.
Alsnog aftrekken voor 2021: herzieningsverzoek indienen
De Belastingdienst staat toe dat je een aangifte van een eerder belastingjaar laat herzien, mits dat jaar nog niet verstreken is. Voor 2021 heb je tot 31 december 2026 de tijd. Daarna vervalt de mogelijkheid.
Stap 1: Log in op MijnBelastingdienst en open de aangifte van 2021.
Stap 2: Controleer of scholingsuitgaven zijn ingevuld. Zo niet, dien een herzieningsverzoek in.
Stap 3: Voeg de facturen en bewijsstukken toe.
Stap 4: Dien het verzoek in en wacht op de herziening van de aanslag.
Tips voor scholingskosten in 2026
- Vraag je werkgever altijd eerst. Veel werkgevers hebben opleidingsbudgetten die werknemers niet kennen. Een simpele vraag kan je honderden euro’s besparen.
- Kijk naar collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s). Veel cao’s bevatten afspraken over scholingsbudgetten per werknemer per jaar.
- Ben je zzp’er? Houd een goede administratie bij. Noteer bij elke cursus het zakelijke doel. Dat maakt de aftrek als bedrijfskosten veel sterker.
- Check subsidies per sector of gemeente. Er zijn sectorale scholingsfondsen (O&O-fondsen) die opleidingen (gedeeltelijk) vergoeden, ook voor zzp’ers.
- Vergeet belastingjaar 2021 niet. Als je nog niet hebt afgetrokken, heb je nog tot eind 2026 de tijd om een herzieningsverzoek in te dienen.
Veelgestelde vragen over studiekosten aftrek
Kan ik mijn studieschuld aftrekken van de belasting?
Nee, een studieschuld bij DUO (studielening) is niet aftrekbaar. Je betaalt rente over de lening, maar die rente is evenmin aftrekbaar in box 1. Alleen hypotheekrente op de eigen woning kan worden afgetrokken. De terugbetaling van een studielening heeft geen fiscaal voordeel in box 1 of box 3 van de inkomstenbelasting.
Kan mijn werkgever cursuskosten belastingvrij vergoeden?
Ja, als je werkgever een opleiding vergoedt die direct gericht is op je functie of loopbaan, is die vergoeding belastingvrij. Dit valt buiten de vrije ruimte van de werkkostenregeling. De werkgever moet de kosten direct betalen of aantoonbaar vergoeden. Vraag om een schriftelijke bevestiging zodat de vergoeding fiscaal correct is gedocumenteerd.
Geldt de afschaffing ook voor bijscholing naast werk?
Ja. De afschaffing geldt voor alle particulieren, ongeacht of de studie wordt gevolgd naast werk of fulltime. Alleen als je de kosten kunt wegschrijven als ondernemerskosten (als zzp’er of ondernemer) is er nog een fiscale weg. Voor werknemers die zelf betalen, is er in 2026 geen aftrek meer via de inkomstenbelasting.
Tot wanneer kan ik studiekosten van 2021 nog aftrekken?
Je kunt een herzieningsverzoek voor belastingjaar 2021 indienen tot vijf jaar na afloop van dat jaar, dus tot 31 december 2026. Na die datum vervalt het recht op herziening. Wacht dus niet te lang als je denkt dat je de aftrek gemist hebt. Controleer je aangifte van 2021 via MijnBelastingdienst en dien zo nodig een correctie in.
Zijn beroepsopleidingen voor ondernemers nog steeds aftrekbaar?
Ja, voor ondernemers en zzp’ers blijft een beroepsopleiding aftrekbaar als bedrijfskosten, mits er een directe zakelijke link is. Een grafisch ontwerper die een Photoshop-cursus volgt kan dat aftrekken. Een cursus persoonlijke ontwikkeling zonder duidelijk zakelijk doel is lastiger. Leg altijd vast waarom de opleiding zakelijk noodzakelijk is, zodat je dit kunt onderbouwen bij een controle.
Gerelateerde rekenmachines
Wil je meer belastingbesparende tips?
Download onze gratis gids met 27 concrete tips om tot €1.800 per jaar minder belasting te betalen — inclusief aftrekposten, heffingskortingen en ZZP-tips.
Download gratis gids →Bronnen
Alle berekeningen op deze pagina zijn gebaseerd op officiële Nederlandse bronnen: Belastingdienst.nl, Rijksoverheid.nl, CBS.nl en Nibud.nl. Tarieven gelden voor 2026. Lees ons redactioneel beleid.