Eigen risico zorgverzekering in 2026

Het eigen risico is het bedrag aan zorgkosten dat je in een kalenderjaar eerst zelf betaalt voordat je zorgverzekeraar de rekening uit de basisverzekering vergoedt. Iedereen van achttien jaar en ouder met een Nederlandse basisverzekering heeft ermee te maken. Het bedrag van het verplicht eigen risico wordt jaarlijks door de overheid vastgesteld; controleer het actuele bedrag voor 2026 op rijksoverheid.nl of in de polisvoorwaarden van je zorgverzekeraar.

Het eigen risico geldt per kalenderjaar en per persoon. Op 1 januari begint de teller opnieuw. Kinderen tot achttien jaar zijn meeverzekerd zonder eigen risico.

Verplicht en vrijwillig eigen risico

Er bestaan twee vormen.

• Verplicht eigen risico. Dit geldt automatisch voor iedere volwassen verzekerde. Je kunt het niet verlagen of afkopen. De hoogte wordt landelijk vastgesteld en is bij elke zorgverzekeraar gelijk.
• Vrijwillig eigen risico. Je kunt het verplichte bedrag zelf verhogen met een extra bedrag, in vaste stappen tot een wettelijk maximum. In ruil daarvoor krijg je korting op je maandpremie. Deze keuze maak je bij het afsluiten of bij de jaarwisseling.

Een vrijwillig eigen risico is aantrekkelijk als je vrijwel geen zorgkosten verwacht en het hogere bedrag in één keer kunt opvangen. Het is risicovol wanneer je chronische zorg gebruikt, medicijnen slikt of een ingreep in het vooruitzicht hebt: dan betaal je het volledige extra bedrag vrijwel zeker zelf. Reken daarom altijd door of de jaarlijkse premiekorting opweegt tegen het extra risico dat je loopt.

Let op bij de jaarwisseling

Een vrijwillig eigen risico loopt door zolang je het niet wijzigt. Wil je het aanpassen, dan doe je dat vóór het einde van het lopende jaar, binnen de termijn die je verzekeraar hanteert. Vergeet je dit, dan geldt de oude keuze het hele volgende jaar.

Wat valt wel en niet onder het eigen risico?

Niet alle zorg uit de basisverzekering telt mee. Een aantal zorgvormen is bewust uitgezonderd, zodat de drempel om naar de huisarts of verloskundige te gaan laag blijft.

Deze indeling volgt de landelijke regels voor de basisverzekering. Details kunnen per polis en per behandeling verschillen; bij twijfel geeft je zorgverzekeraar uitsluitsel voordat je een afspraak maakt.

Waarom je rekening soms later komt

Ziekenhuiszorg wordt afgerekend in zorgtrajecten die meerdere maanden kunnen beslaan. De kosten worden toegerekend aan het jaar waarin het traject is geopend, niet aan het moment waarop je de rekening ontvangt. Daardoor kan een behandeling uit december pas maanden later van je eigen risico worden afgeschreven, en telt die dan nog voor het oude kalenderjaar. Het loont om je zorgkosten via de app of mijn-omgeving van je verzekeraar te volgen, zodat je niet verrast wordt.

Eigen risico spreiden in termijnen

Een eigen risico dat in één keer wordt afgeschreven kan flink aankomen. Vrijwel alle zorgverzekeraars bieden daarom de mogelijkheid om te spreiden.

1. Vooraf gespreid betalen. Je betaalt het eigen risico in maandelijkse termijnen samen met je premie, verspreid over het jaar. Maak je minder kosten dan verwacht, dan krijg je het te veel betaalde bedrag terug.
2. Achteraf gespreid betalen. Je betaalt pas als de rekening er is, maar dan in termijnen in plaats van in één keer.
3. Betalingsregeling. Lukt betalen niet, neem dan zelf contact op met je verzekeraar. Een regeling treffen is bijna altijd mogelijk en voorkomt incassokosten.

De voorwaarden verschillen per verzekeraar: sommige rekenen geen kosten voor spreiding, andere hanteren een minimumbedrag of een maximaal aantal termijnen. Kijk hiervoor in je polisvoorwaarden.

Samenhang met de zorgtoeslag

Zorgtoeslag is een bijdrage van de Belastingdienst in de kosten van je zorgverzekering. De hoogte hangt af van je inkomen en je vermogen, en van of je een toeslagpartner hebt. De berekening van de zorgtoeslag houdt rekening met de gemiddelde nominale premie en met het gemiddelde eigen risico. Belangrijk om te weten:

• Je zorgtoeslag wordt niet hoger doordat jij persoonlijk veel eigen risico betaalt. Het is een vast bedrag op basis van inkomen, geen vergoeding van werkelijke kosten.
• Kies je een vrijwillig eigen risico, dan daalt je premie maar verandert je zorgtoeslag niet. De premiekorting houd je dus volledig zelf.
• Kom je structureel in de knel met zorgkosten, informeer dan bij je gemeente. Veel gemeenten bieden een collectieve zorgverzekering voor minima waarbij het eigen risico geheel of gedeeltelijk wordt meeverzekerd. Ook bestaat er in sommige gevallen bijzondere bijstand.

Bedragen en inkomensgrenzen voor de zorgtoeslag worden jaarlijks aangepast. Raadpleeg voor de actuele cijfers de Belastingdienst of gebruik de zorgtoeslagcalculator.

Zo houd je je eigen risico beheersbaar

• Vraag vooraf of een verwijzing, onderzoek of medicijn onder het eigen risico valt.
• Kies waar mogelijk een gecontracteerde zorgverlener; bij niet-gecontracteerde zorg betaal je vaak ook nog een deel zelf, bovenop het eigen risico.
• Vraag bij medicijnen of er een goedkoper alternatief met dezelfde werkzame stof is.
• Overweeg een vrijwillig eigen risico alleen wanneer je het volledige bedrag zonder problemen kunt missen.
• Controleer jaarlijks je polis. Overstappen kan tot 1 januari, en de premies en pakketten verschillen per verzekeraar.