Voor 65-plussers gelden andere BMI-grenzen dan voor volwassenen. Waar een BMI van 22 tot 25 bij een 30-jarige als gezond geldt, ligt de ideale range bij ouderen tussen 23 en 28. Dat klinkt misschien hoog, maar het sluit aan bij wat er in de medische literatuur (EPIC, SCORE, Gezondleven.be) als optimaal wordt gezien voor de 65+-doelgroep. Dit artikel legt uit waarom die grenzen verschuiven, hoe je de BMI correct berekent, en welke aanvullende maten (zoals buikomvang en spiermassa) minstens zo belangrijk zijn.
Waarom BMI bij ouderen anders werkt
BMI staat voor Body Mass Index en is een eenvoudige verhouding tussen gewicht en lengte: gewicht in kilo’s gedeeld door het kwadraat van de lengte in meters. Bij een 70-jarige man van 1,80 m en 78 kilo kom je uit op een BMI van 24,1. Bij een 35-jarige met dezelfde cijfers klinkt dat prima, maar bij de 70-jarige kan dezelfde score al duiden op ondergewicht.
De reden zit in twee lichamelijke veranderingen die na je 65e normaal worden:
- Spiermassa neemt af. Vanaf je 30e verlies je elk jaar ongeveer 0,3 tot 0,5 procent spiermassa. Dat heet sarcopenie. Het versnelt na je 60e. Spier weegt meer dan vet per kubieke centimeter, dus minder spier trekt je BMI omlaag, ook als je vetpercentage gelijk blijft of stijgt.
- Vetverdeling verschuift. Vet gaat bij ouderen meer naar de buik en organen (visceraal vet) in plaats van naar de heupen en ledematen. Dat is medisch ongunstiger, ook als de totale BMI binnen de klassieke normaalwaarden blijft.
Het Belgische Gezondleven.be en de Nederlandse Diabetesvereniging Nederland voor 65-plussers een hogere ondergrens. Een BMI tussen 23 en 28 wordt dan als gezond beschouwd, terwijl een BMI onder 23 al wijst op ondergewicht en een verhoogd risico op botbreuken, infecties en vertraagd herstel na een operatie.
BMI berekenen: de formule in drie stappen
De berekening zelf verandert niet met de leeftijd, alleen de interpretatie. Werk in deze volgorde:
- Noteer je gewicht in kilo’s, bijvoorbeeld 76,5 kg.
- Noteer je lengte in meters, bijvoorbeeld 1,72 m.
- Vermenigvuldig je lengte met zichzelf (1,72 x 1,72 = 2,96) en deel je gewicht door die uitkomst (76,5 / 2,96 = 25,8).
Een BMI van 25,8 valt bij een 72-jarige binnen de gezonde range van 23 tot 28. Bij een 25-jarige met dezelfde cijfers zou het al in de categorie overgewicht vallen. Gebruik onze online BMI-rekenmachine als je het snel wilt laten uitrekenen, inclusief de juiste leeftijdscategorie.
Normaalwaarden BMI per leeftijdsgroep
De tabel hieronder komt uit de richtlijnen van het Voedingscentrum, aangevuld met de leeftijdsspecifieke grenzen voor 65-plussers zoals beschreven in de EPIC-studie en overgenomen door Gezondleven.be.
| Leeftijd | Ondergewicht | Gezond gewicht | Overgewicht | Obesitas |
|---|---|---|---|---|
| 19 tot 64 jaar | BMI < 18,5 | 18,5 tot 24,9 | 25,0 tot 29,9 | 30 of hoger |
| 65 tot 74 jaar | BMI < 23 | 23,0 tot 27,9 | 28,0 tot 29,9 | 30 of hoger |
| 75 jaar en ouder | BMI < 23 | 23,0 tot 28,9 | 29,0 tot 29,9 | 30 of hoger |
De bovengrens van 28 of 29 bij ouderen is geen vergissing. Onderzoek van de European Society for Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN) toont aan dat ouderen met een BMI rond de 27 het laagste sterfterisico hebben. Een te laag gewicht wordt juist als risicofactor gezien voor vallen, ondervoeding en cognitieve achteruitgang.
Buikomvang als aanvulling op BMI
BMI zegt niets over waar het vet zit. Voor 65-plussers is juist die lokalisatie belangrijk. Volgens de Hartstichting en het Nederlands Huisartsen Genootschap is een buikomvang boven 102 cm bij mannen en 88 cm bij vrouwen een onafhankelijke risicofactor voor hart- en vaatziekten, ook bij een normale BMI. Meet de buikomvang door het meetlint horizontaal om je middel te leggen, net boven de navel, na een normale uitademing.
- Mannen 65+: streefwaarde onder 102 cm.
- Vrouwen 65+: streefwaarde onder 88 cm.
- Beide: boven de 102 of 88 cm in combinatie met een BMI boven de 28 vraagt om een gesprek met de huisarts.
Een handige rekentool die buikomvang meeneemt is de BMI berekenen met buikomvang pagina. Die combineert beide maten tot een inschatting van het gezondheidsrisico.
Valkuilen bij BMI bij ouderen
Een paar veelvoorkomende misinterpretaties die je kunt vermijden:
- BMI onderschat het vetpercentage bij ouderen. Wie in 10 jaar 5 kilo spier verliest en 3 kilo vet erbij krijgt, kan dezelfde BMI houden terwijl de lichaamssamenstelling ongunstiger is geworden.
- Waterretentie vertekent het gewicht. Bij hartfalen, nierproblemen of bepaalde medicatie kan het gewicht binnen een paar dagen 2 tot 4 kilo schommelen zonder dat de vetmassa verandert.
- Wervelkolom wordt korter. Tussen je 60e en 80e kun je 3 tot 5 centimeter krimpen. Een BMI die op je 60e klopte, kan op je 80e een te hoge uitkomst geven puur door de meetfout.
Huisartsen en geriaters adviseren om BMI bij 65-plussers altijd te combineren met minstens twee andere gegevens: buikomvang en een inschatting van de spiermassa (handknijpkracht is een simpele proxy).
Veelgestelde vragen
Wat is een gezonde BMI voor een 70-jarige?
Voor mannen en vrouwen van 65 tot 74 jaar geldt een BMI tussen 23 en 28 als gezond. Vanaf 75 jaar mag de bovengrens bij 29 liggen. Een BMI onder 23 wordt bij 65-plussers als ondergewicht beschouwd en vergt altijd een medische evaluatie.
Is BMI betrouwbaar bij ouderen?
BMI is een goede eerste indicator, maar niet sluitend. Het houdt geen rekening met spiermassa, vetverdeling en de lichaamslengte-veranderingen op latere leeftijd. De combinatie van BMI met buikomvang en, indien mogelijk, een vetpercentage-meting geeft een vollediger beeld.
Wat is de ideale buikomvang voor een man van 68 jaar?
Volgens de richtlijnen van de Hartstichting en de World Health Organization blijft de streefwaarde voor mannen onder de 102 cm, ongeacht de leeftijd. Bij vrouwen is de grens 88 cm. Waarden erboven verhogen het risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten, ook bij een BMI binnen de normaalwaarden.
Welke meetfout heeft de meeste impact bij BMI voor ouderen?
Lengte is de grootste bron van afwijking. Meet jezelf ’s ochtends, zonder schoenen, tegen een muur. Ouderen verliezen namelijk centimeters door inklinking van de tussenwervelschijven en door osteoporose, waardoor een BMI-uitkomst op latere leeftijd tot 0,5 tot 1 punt te hoog kan uitvallen.
Moet een BMI van 27 bij een 80-jarige als overgewicht worden gezien?
Nee. Vanaf 75 jaar is 27 tot 28 juist een gezonde waarde. Onderzoek onder bijna 30.000 65-plussers in het European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC) toonde een J-vormig verband tussen BMI en sterfte, met het laagste sterfterisico rond een BMI van 27,5. Een lagere BMI ging gepaard met meer ziekenhuisopnames en complicaties na een operatie.
Bronnen: Voedingscentrum, Gezondleven.be, Diabetesvereniging Nederland (DVN), Hartstichting, ESPEN-richtlijn klinische voeding bij ouderen, EPIC-studie (European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition).
Alle berekeningen op deze pagina zijn gebaseerd op officiële Nederlandse bronnen: Belastingdienst.nl, Rijksoverheid.nl, CBS.nl en Nibud.nl. Tarieven gelden voor 2026. Lees ons redactioneel beleid.